Huurders blijven op hun honger zitten met dit Vlaams regeerakkoord

Sociale huur

In Vlaanderen is het aantal sociale woningen nog altijd erg laag: maar 6% van alle woningen zijn sociale huurwoningen. De nieuwe regering wil de komende vijf jaar zes miljard euro investeren om sociale woningen te verbeteren en er meer bij te bouwen. Dat klinkt goed, maar het is ongeveer hetzelfde bedrag als de vorige jaren – terwijl er eigenlijk veel méér nodig is.

Wel wordt er werk gemaakt van een nieuw ‘Bindend Sociaal Objectief’ vanaf 2026. Lokale besturen zullen meer flexibiliteit krijgen om hun doelstellingen in te vullen op het werkingsgebied van de woonmaatschappij. Wie te weinig sociale woningen bouwt, zal gesanctioneerd worden. De boete dient dan om huurpremies te betalen. Als het aandeel sociaal wonen dat elke gemeente moet halen voldoende hoog is, dan kan dit een interessante aanpak zijn, maar alles staat of valt met het ambitieniveau van dit Bindend Sociaal Objectief.

De regering wil ook werken aan een aangepast financieringssysteem voor de woonmaatschappijen en een ééngemaakte sociale huurprijsberekening die de bestaande betaalbaarheid van de sociale huur moet waarborgen. Het vermijden van leegstand van sociale woningen wordt belangrijker en er is opnieuw sprake van een administratieve vereenvoudiging voor de woonmaatschappijen.

Voor de sociale huurders komen er dan weer enkel voorwaarden bij. Zo zullen niet-beroepsactieve kandidaat sociale huurders zich moeten inschrijven bij de VDAB en zullen sociale huurders getoetst worden op hun werkbereidheid door de VDAB. Sociale huurders met arbeidspotentieel die niet aan het werk gaan, zullen hun sociale huurprijs na twee jaar zien stijgen. De woonmaatschappij zal hier van kunnen afwijken als ze dat billijk achten. We blijven ons erover verwonderen hoe voorwaarden die niets met woonbehoefte te maken hebben toch in de sociale huur belanden.

Werkende sociale huurders zullen kunnen rekenen op een ‘doorstroompremie’ wanneer ze verhuizen naar de private huurmarkt en er komt een voorrangsregel voor werkende kandidaat-sociale huurders bij de toewijzing. De voorrangen in het bestaande toewijzingssysteem zullen onderzocht worden, maar wij vragen een grondige analyse van het volledige toewijzingssysteem vanuit het recht op wonen. Tegen het huidige systeem trokken sociale huurders- en verhuurdersorganisaties trouwens samen naar de Raad van State.

Het bestrijden van domiciliefraude en controles op buitenlandse eigendom blijven een belangrijke focus. Echte misbruiken moeten bestraft worden, maar het blijvende vergrootglas op de uitzondering dreigt het stigma op sociale huurders te versterken. Het taalkennisniveau dat wordt opgetrokken tot niveau B1 past in dit rijtje.

Dak- en thuisloosheid

De nieuwe Vlaamse regering wil werken aan preventie van uithuiszettingen en hier beter zicht op krijgen. Ze wil ook het fonds ter bestrijding van uithuiszettingen beter bekend maken en blijven inzetten op Housing First projecten, mobiele en modulaire woonunits en noodwoningen voor onder meer de opvang van mensen in dak- en thuisloosheid. Ook een vroege detectie van jongvolwassen die dak- of thuisloos dreigen te worden, wordt vooropgesteld.

Wie dak- of thuisloos is en overlast veroorzaakt zal door de vrederechter verplichte begeleiding opgelegd kunnen krijgen in een daarvoor voorziene residentiële organisatie. De Vlaamse overheid zal tot slot ook zorgen voor gestandaardiseerde tellingen van mensen in dak- en thuisloosheid.

Wij hoeden ons voor vrijheidsbenemende maatregelen voor personen die vooral hulp en zorg nodig hebben en hopen dat er ook voldoende zal worden geïnvesteerd in woonoplossingen om maximaal dak- en thuisloosheid te vermijden en te verminderen.

Conclusie

Dit Vlaams regeerakkoord bevat enkele individuele maatregelen die voor sociale huurders een verschil kunnen maken, maar alles overschouwd zal de wooncrisis aan de onderkant van de huurmarkt hiermee niet opgelost worden.

We hopen om in een gesprek met de nieuwe minister van Wonen meer duidelijkheid te krijgen over de plannen in een meer concrete vorm en hopen dat dit resulteert in meer oog voor mensen in kwetsbare woonposities.